Η Ουκρανία έχει ματώσει για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Μετά τις δραματικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών, θεωρώ ότι είναι σημαντικό να θυμηθούμε πως και γιατί ξεκίνησε αυτή η σύγκρουση.

Σε αντίθεση με όσα διαδίδουν η Ρωσία και ο Ντόναλντ Τραμπ, η σύγκρουση δεν προκλήθηκε επειδή η Ουκρανία ήθελε να μπει στο ΝΑΤΟ, αλλά επειδή η Μόσχα μπλόκαρε τη σύνδεση της Ουκρανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρότι η Ουκρανία είχε συμφωνήσει σε όλα για τους όρους της ειδικής σχέσης με την ΕΕ, τον Νοέμβριο 2013 ο ρωσόφιλος Πρόεδρος Γιανουκόβιτς ακύρωσε τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ λίγες ημέρες πριν τεθεί σε ισχύ, χωρίς να τηρήσει καμία δημοκρατική διαδικασία.

Αμέσως ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις και κυρίως στο Κίεβο, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να ζητούν την αποκατάσταση της συμφωνίας σύνδεσης με την ΕΕ. Ο Γιανουκόβιτς απάντησε με βίαιη καταστολή, με τις δυνάμεις ασφαλείας να πυροβολούν στο ψαχνό τους διαδηλωτές με αποτέλεσμα εκατοντάδες νεκρούς. Η καταστολή όμως απέτυχε λόγω της μαζικότητας της αντίστασης και μετά από μερικές εβδομάδες ο Γιανουκόβιτς διέφυγε νύχτα προς τη Ρωσία και εγκατέλειψε την εξουσία. Στη συνέχεια, οι ρωσόφωνοι εξεγέρθηκαν στο Ντονμπάς, με καθοδήγηση και οπλισμό από τη Ρωσία, η οποία εισέβαλε και κατέλαβε την Κριμαία. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

Ο πόλεμος δηλαδή στην Ουκρανία έγινε για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και όχι για την είσοδό της στο ΝΑΤΟ. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μια τεράστια ηθική υποχρέωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ουκρανία κατακρεουργείται για την επιθυμία της να γίνει μέρος της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συναντήθηκαν χτες στα Ηλύσια Πεδία δεν φαίνεται να το αντιλαμβάνονται ή κάνουν ότι δεν το θυμούνται. Με την λαμπρή εξαίρεση της Γαλλίας και της Βρετανίας (που δεν και μέλος πια της ΕΕ), οι υπόλοιποι ηγέτες επέδειξαν μια ντροπιαστική δειλία στο να υπερασπιστούν τον αγώνα της Ουκρανίας.

Πόσω μάλλον που όχι μόνο δεν τολμούν να αντιταχθούν στην βάρβαρη επιθετικότητα της Ρωσίας, αλλά δεν δέχονται καν να δεσμευτούν για εγγυήσεις ασφαλείας σε μια διχοτομημένη Ουκρανία. Επειδή δεν μου πάω να επικαλεστώ τον γνωστό στίχο του Κώστα Βάρναλη, θα πρέπει οι επόμενες ευρωπαϊκές χώρες που θα συναντηθούν με τον Μακρόν τις επόμενες ημέρες να κάνουν μια δραματική υπέρβαση και να βάλουν στο τραπέζι μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που θα ακυρώσει στην πράξη το ντροπιαστικό σχέδιο της Προεδρίας Τραμπ για καταλήστευση των φυσικών πόρων της Ουκρανίας και θα δείξει στη Ρωσία ότι η de facto διχοτόμηση είναι η έσχατη κόκκινη γραμμή για την Ευρώπη και πως τα ευρωπαϊκά κράτη είναι διατεθειμένα να υπερασπιστούν αυτή τη γραμμή, ακόμη και αν αυτό σημαίνει σύγκρουση με τη Ρωσία.

Εάν η Ευρώπη δεν δείξει ότι έχει τα κότσια να χτυπήσει τώρα το χέρι στο τραπέζι, τότε καλώς η Ουάσιγκτον και η Μόσχα την εξευτελίζουν διαπραγματευόμενες ερήμην της Ευρώπης τον διαμοιρασμό των ιματίων της Ουκρανίας.

fb

ΗΠΑ: Το πυραυλικό πλήγμα στην Πολωνία προήλθε από ουκρανικό αντιπυραυλικό σύστημα

Σύμφωνα με τους Αμερικανούς, ο πύραυλος που έπεσε στο συνοριακό χωριό στην Πολωνία προήλθε από την Ουκρανία και όχι από τη Ρωσία.

Πρόκειται πιθανόν για αντιπυραυλικό σύστημα που εκτοξεύθηκε για να αναχαιτίσει ρωσικό πύραυλο και παρεξέκλινε της πορείας του.

Μπάιντεν, Μακρόν, Σολτς, Σούνακ, Μελόνι, Τριντό, Σάντσεθ, Ρούτε, Μισέλ και Φον ντερ Λάιεν συναντήθηκαν σήμερα το πρωί στο Μπαλί για να εξετάσουν την κατάσταση. Δεν συμμετείχε ο Ερντογάν.

Στις Βρυξέλλες θα συνεδριάσει στις 11πμ η εκτελεστική επιτροπή του ΝΑΤΟ για να εξετάσει το αίτημα της Πολωνίας για ενεργοποίηση του Άρθρου 4 της Συμμαχίας που προβλέπει διαβούλευση των συμμάχων.

▪ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 1 — 13:25 | Δηλώσεις του Προέδρου της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα: Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι πρόκειται για σκόπιμη επίθεση στην Πολωνία. Πιθανότατα ήταν ένας πύραυλος S-300 ρωσικής κατασκευής. Δεν έχουμε καμία απόδειξη ότι πυροδοτήθηκε από τη ρωσική πλευρά. Υπάρχουν πολλές ενδείξεις πως επρόκειτο για πύραυλο αεράμυνας που δυστυχώς έπεσε σε πολωνικό έδαφος.

fb

Πυραυλικό πλήγμα στην νοτιοανατολική Πολωνία με 2 νεκρούς

Έκρηξη σε χωριό στην Πολωνία κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, με αποτέλεσμα δύο νεκρούς.

Σύμφωνα με αμερικανικούς αξιωματούχους πρόκειται για επίθεση από ρωσικό πύραυλο.

Έκτακτη συνεδρίαση των ΚΥΣΕΑ συγκάλεσαν οι κυβερνήσεις της Πολωνίας και της Ουγγαρίας.

Έχουμε κρίση.

▪️ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 1 -- 23:20 | Εκπρόσωπος της πολωνικής Κυβέρνησης δήλωσε μετά τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ πως το 'περιστατικό' διερευνάται από τις στρατιωτικές αρχές της χώρας. Μετά την εκτίμηση του περιστατικού θα αποφασιστεί εάν υπάρχει λόγος να ζητηθεί η ενεργοποίηση του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ. Ο Πρόεδρος Ντούντα μίλησε απόψε με τον ΓΓ Γενς Στόλτενμπεργκ. Εν τω μεταξύ οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας τίθενται σε αυξημένη ετοιμότητα.

ΣΣ: Το Άρθρο 4 αφορά διαβουλεύσεις μεταξύ των συμμάχων, όχι πολεμικές ενέργειες.

▪️ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 2 -- 00:10 | Έκτακτη συνεδρίαση της εκτελεστικής επιτροπής του NATO αύριο το πρωί στις Βρυξέλλες, μετά από αίτημα της Πολωνίας για ενεργοποίηση του Άρθρου 4 της Συμμαχίας.

fb

Απειλές από Οκτάι, βολές κατά Μητσοτάκη από Αλτούν και προαναγγελία πρόκλησης στο NATO

Η τουρκική ηγεσία έχει οργανώσει μια συντονισμένη επικοινωνιακή και διπλωματική επίθεση ενάντια στην Ελλάδα ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ.

Ανεξάρτητα από το αν θέσει ζητήματα εκεί ο Ερντογάν, η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί ενεργητικά με ένα έξυπνο στρατηγικό σχέδιο. Ελπίζω να υπάρχει.

Απειλές από Οκτάι, βολές κατά Μητσοτάκη από Αλτούν και προαναγγελία πρόκλησης στο NATO

fb

Η Ελλάδα να ζητήσει εγγυήσεις για τον νέο ΓΓ του ΝΑΤΟ

Είναι πιστεύω αυτονόητο ότι μετά από την τραγική θητεία του ανεκδιήγητου κυρίου Στόλτενμπεργκ, η οποία λήγει σε ένα χρόνο, η Ελλάδα θα πρέπει να περάσει από εκατό κόσκινα τους υποψηφίους για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ.

Θυμίζω ότι ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε το 2019 τη συγκατάθεσή του στην ανανέωση της θητείας του τουρκόφιλου αυτού κυρίου, χωρίς να προβάλει καμία απολύτως αντίρρηση, ούτε να θέσει κάποιους όρους.

fb

Στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ για την επισιτιστική κρίση και τη συμπεριφορά της Τουρκίας στο NATO

Στη φιλόξενη εκπομπή 'Καθρέφτης' του Χρήστου Μιχαηλίδη στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ για την επισιτιστική κρίση και τη συμπεριφορά της Τουρκίας στο NATO.

fb

Αποφινλανδοποίηση

Αποφινλανδοποίηση

fb

Πλησιάζει στο NATO η Σουηδία

 Ερρίφθη ο νατοϊκός κύβος στη Σουηδία.

Το κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα ενέκρινε την πρόταση της Πρωθυπουργού Μαγκνταλένα Άντερσον να υποβληθεί αίτηση ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ τον Ιούνιο, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Svenska Dagbladet.

Η ιστορικά ουδέτερη Σουηδία αποφασίζει να διαβεί τον γεωπολιτικό Ρουβίκωνα, φοβούμενη -ορθώς- τις νεοτσαρικές βλέψεις της ηγεσίας της Ρωσίας.

Επειδή ο Βλαδίμηρος αρέσκεται στις ιστορικές αναφορές στον Λένιν, ας διαβάσει τι έλεγε κάποτε ο σύντροφος για την ετερογονία των σκοπών.

fb

Τέσσερα ελληνικά F-16 συνοδεύουν δυο αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1B σε υπέρπτηση πάνω από τα Σκόπια

Τέσσερα ελληνικά F-16 συνοδεύουν δυο αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1B σε υπέρπτηση σήμερα πάνω από τα Σκόπια, επ' ευκαιρία της επίσημης εισδοχής της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ.

[Φωτό: Manfred Reudenbach]

Τέσσερα ελληνικά F-16 συνοδεύουν δυο αμερικανικά βομβαρδιστικά B-1B σε υπέρπτηση σήμερα πάνω από τα Σκόπια, επ' ευκαιρία της επίσημης εισδοχής της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ. [Φωτό: Manfred Reudenbach]

Posted by Yannis Koutsomitis on Saturday, 30 May 2020

fb

Persona non grata

Ο ΓΓ του ΝΑΤΟ Γιένς Στόλτενμπεργκ ανακοίνωσε τη συγκρότηση Επιτροπής για την πολιτική σύγκλιση της Συμμαχίας, με τη συμμετοχή συμβούλων-εκπροσώπων από 10 χώρες.

Μαντέψτε ποιά χώρα συμμετέχει και ποιά δεν συμμετέχει.

Καλά μαντέψατε.

Δεν είναι η πρώτη φορά που αυτός ο τύπος μεροληπτεί εις βάρος της Ελλάδας στα πλαίσια της Συμμαχίας. Είναι γνωστές οι θέσεις που έχει εκφράσει τα τελευταία χρόνια.

Θεωρώ ότι η ελληνική Κυβέρνηση πρέπει να ενημερώσει διακριτικά τους συμμάχους ότι αυτός ο κύριος δεν απολαμβάνει πλέον της εμπιστοσύνης της Ελλάδας και πως δεν προτίθεται να εγκρίνει άλλη ανανέωση της θητείας του που λήγει το 2022.

fb

Σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Συρία — Δεκάδες τουρκικές απώλειες στο Ίντλιμπ

Επείγουσα σύγκληση της εκτελεστικής επιτροπής του ΝΑΤΟ ζήτησε η Τουρκία για τις εξελίξεις στο Ίντλιμπ, με επίκληση του Άρθρου 4 της Συμμαχίας.

Ελπίζω η Ελλάδα να μην νομιμοποιήσει την τουρκική εισβολή σε τρίτη χώρα.

Σημαντική κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Συρία — Δεκάδες τουρκικές απώλειες στο Ίντλιμπ

fb

Η Δύση σε περιδίνηση

Όποιος παρακολούθησε χθες την κοινή συνέντευξη Τύπου του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορεί και να ένιωσε ιδιαίτερα ευχαριστημένος από το θέαμα δυο ηγετών από τις τέσσερεις μεγαλύτερες χώρες της Δύσης, οι οποίοι διαπληκτίζονται σε παγκόσμια θέα. Κάποιοι ίσως πουν ότι είναι καλύτερα που λέγονται αυτά τα πράγματα δημόσια, παρά πίσω από κλειστές πόρτες. Το συμπέρασμα όμως μάλλον είναι ότι είναι δημόσια, είτε σε κλειστές συνεδριάσεις, είναι παραπάνω από φανερό ότι το πνεύμα αλληλεγγύης και συμμαχικότητας που υπήρχε κάποια παλιότερα χρόνια, δεν υπάρχει πλέον.

Και είναι σίγουρα προτιμότερο να το ομολογούμε δημόσια, παρά να προσπαθούμε να ρίξουμε το φταίξιμο σε τρίτους. Αυτό που γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα ως “Δύση”, μια διεθνική συλλογικότητα κρατών που ομονοούν στις ίδιες αξίες της αστικής δημοκρατίας και της ελεύθερης οικονομίας βρίσκεται σε σοβαρή κρίση ταυτότητας αλλά και ενώπιον σοβαρού ελλείμματος εμπιστοσύνης. Κανείς βέβαια δεν πείθεται ότι οι αιτίες των διενέξεων είναι τα ποσά των αμυντικών δαπανών και το ποιά χώρα θα πάρει πίσω τους τζιχαντιστές από τη Συρία. Δυστυχώς το ρήγμα είναι βαθύτερο και αφορά στο πως έχει αλλάξει γενικά η θεώρηση της παγκόσμιας γεωπολιτικής κατάστασης και των διαρκώς μεταβαλλόμενων ισορροπιών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Ντόναλντ Τραμπ δείχνου να βρίσκονται σε μια γεωπολιτική αμηχανία, καθώς δεν είναι ξεκάθαρο εάν βλέπουν τη Ρωσία ως αντίπαλο, δεν υπάρχει καμία κίνηση αντιμετώπισης της στρατιωτικής επέκτασης της Κίνας, ενώ επιδιώκουν την όσο το δυνατόν συντομότερη απεμπλοκή τους από τον αγώνα κατά του τζιχαντισμού. Αφού όμως δεν υπάρχουν ξεκάθαροι αντίπαλοι, τότε γιατί ο Πρόεδρος Τραμπ πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες για αύξηση των αμυντικών τους δαπανών στο 2% του ΑΕΠ;

Στην Ευρώπη επικρατεί μεγάλη αμηχανία, με τη Βρετανία να είναι απορροφημένη πλήρως από τον εθνικό στόχο του Brexit, ενώ η Γερμανία προσπαθεί να συνειδητοποιήσει το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν θέλουν πια να εγγυώνται για την ασφάλειά της. Μόνο η Γαλλία του Μακρόν αρθρώνει κάπως ένα λόγο κάπως σοβαρό για την παγκόσμια ασφάλεια και προσπαθεί να πάρει κάποιες πρωτοβουλίες αλλά ταυτόχρονα τρομάζει τους συνομιλητές της με την πολλές φορές ακραία ρητορική.

Όποιες όμως και αν είναι οι δικαιολογίες της κάθε πλευράς, υπάρχει δυστυχώς μια σκληρή και ωμή πραγματικότητα, την οποία κανείς δεν θέλει να ομολογήσει: Κανένα κράτος δεν είναι διατεθειμένο να στείλει στρατεύματα και να πολεμήσει για να υπερασπιστεί την εδαφική ακεραιτότητα μιας σύμμαχης χώρας. Οι εποχές που οι κυβερνήσεις της Δύσης έστελναν χωρίς δισταγμό στρατιωτικές δυνάμεις σε άλλες χώρες έχουν περάσει προ πολλού. Ίσως να έπαιξε ρόλο ο καταστροφικός πόλεμος στο Ιράκ, η πολυετής εμπλοκή στο Αφγανιστάν χωρίς ορατό αποτέλεσμα και ο πόλεμος της Γιουγκοσλαβίας. Γεγονός όμως είναι ότι η Δύση πλέον δεν έχει τη βούληση και το σθένος να υπερασπιστεί ακόμη και τα συμφέροντά της. Εκκωφαντικό παράδειγμα είναι η Συρία, όπου δυο χώρες που έχουν το σθένος να χρησιμοποιούν τις ένοπλες δυνάμεις τους, η Ρωσία και η Τουρκία, έχουν επιβάλλει το δικό τους status quo.

Δεν είναι εύκολο να πει κανείς τι μπορεί να γίνει για να αφυπνιστούν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες και πολιτικές ηγεσίες, αλλά είναι σίγουρο ότι η Δύση και ως σύνολο και ως εθνικές οντότητες βρίσκονται ενώπιον πολύ δύσκολων αποφάσεων.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στις 4 Δεκεμβρίου στην εφημερίδα Φιλελεύθερος

Έχει ακόμη νόημα το ΝΑΤΟ;

Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ την περασμένη εβδομάδα ανέδειξε τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Συμμαχία λόγω των σημαντικών διαφωνιών για τη στρατηγική και τη διαβάθμιση των κινδύνων.

Ανάλυσή μου στο Liberal: Έχει ακόμη νόημα το ΝΑΤΟ;

fb

Κουτσομύτης: Η Τουρκία επιδιώκει επικυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο

Παρέμβασή μου σήμερα στο ραδιοφωνικό σταθμό ΠΟΛΙΤΗΣ 107.6 FM της Λευκωσίας για τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά και την επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στο Λονδίνο.

Κουτσομύτης: Η Τουρκία επιδιώκει επικυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο

fb

Η δοκιμή των S-400 στην Άγκυρα

“Επιτυχημένη” χαρακτήρισαν τουρκικές στρατιωτικές πηγές την πρώτη δοκιμή του αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την τουρκική αεροπορία πάνω από την Άγκυρα. Τουρκικά μαχητικά F-16 πραγματοποίησαν πτήσεις σε χαμηλό και μεγάλο ύψος για να δοκιμαστεί η αποτελεσματικότητα του ρωσικού συστήματος. Έγινε δηλαδή η δοκιμή ενός ρωσικού συστήματος ενάντια σε μαχητικά του ΝΑΤΟ, με ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται. Αυτό δε που έχει πολύ ενδιαφέρον είναι το ότι η δοκιμή έγινε πολύ κοντά στο προεδρικό μέγαρο της Τουρκίας όπου εδρεύει ο Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες ότι η προμήθεια του αμφιλεγόμενου οπλικού συστήματος έγινε από τον Τούρκο Πρόεδρο πρωτίστως για την προσωπική του ασφάλεια.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στις 26 Νοεμβρίου στην εφημερίδα Φιλελεύθερος

Ευκαιρία για εκτόνωση της κρίσης με τη Ρωσία

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ασφάλεια στην Ευρώπη είναι αναμφίβολα εδώ και αρκετά χρόνια η κρίση στις σχέσεις με τη Ρωσία, με τις σχέσεις ανάμεσα στα περισσότερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη Μόσχα να βρίσκονται στο χειρότερο σημείο μετά τη δεκαετία του 1990. Βασικό ρόλο σε αυτήν την κρίση έπαιξε το ουκρανικό ζήτημα, το οποίο από το 2004 έχει εξελιχθεί σε κεντρική εστία έντασης για τις ευρωρωσικές σχέσεις.

Σύμφωνα με τη ρωσική οπτική, η περίπτωση της Ουκρανίας αποτελεί μια προκλητική προσπάθεια αλλαγής τoυ status quo στην Ανατολική Ευρώπη, όπως αυτό είχε συμφωνηθεί από τους Προέδρους Μπους, Κλίντον και Γιέλτσιν μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και το οποίο υποτίθεται πως προέβλεπε συγκεκριμένες σφαίρες επιρροής στα κράτη του πρώην ανατολικού μπλοκ. Με βάση αυτές τις υποτίθεται άτυπες συμφωνίες, η Ουκρανία θα παρέμενε στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας, όπως και η Μολδαβία και η Γεωργία. Οι Ρώσοι μάλιστα φτάνουν στο σημείο να ισχυρίζονται σε ανεπίσημο επίπεδο, ότι για εκείνους ισχύουν ακόμη ως γενική αρχή η “συμφωνία των ποσοστών” μεταξύ του Στάλιν, του Ρούζβελτ και του Τσώρτσιλ τον Οκτώβριο 1944 στη Μόσχα για τις σφαίρες επιρροής στην Ανατολική και την Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Μόσχα θεωρεί ότι αυτές οι “συμφωνίες” άρχισαν να παραβιάζονται στις αρχές της δεκαετίας του 2000 με την προσπάθεια των ΗΠΑ και ευρωπαϊκών κρατών να βοηθήσουν την αντιπολίτευση στη Γεωργία να ανατρέψει τη φιλορωσική κυβέρνηση του Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε, πράγμα που τελικά κατάφερε το 2003 με την “επανάσταση των τριανταφυλλών”. Οι Ρώσοι εξοργίστηκαν ακόμη περισσότερο διότι η “αντιρωσική” νέα κυβέρνηση στη Τυφλίδα έκλεισε συμφωνία σύνδεσης με το ΝΑΤΟ. Λίγα χρόνια αργότερα ξέσπασε ο πόλεμος στη Γεωργία, γύρω από τις φιλορωσικές επαρχίες της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας, όπου και εκεί η Μόσχα θεωρούσε ότι η Δύση έπαιξε διαλυτικό παιγνίδι στην “πίσω αυλή” της Ρωσίας. Η Δύση από την πλευρά της θεωρεί ότι έχει καθήκον να βοηθήσει την εξέλιξη της δημοκρατίας στις επίμαχες χώρες και να στηρίξει τους πολίτες που ζητούν ελευθερίες και απεξάρτηση από τη Μόσχα.

Ενώ τω μεταξύ σημαντική ένταση υπήρχε και για την Ουκρανία ήδη από το 2004, λόγω της “πορτοκαλί επανάστασης”, όταν η Δύση στήριξε φανερά στις προεδρικές εκλογές τον υποψήφιο της αντιπολίτευσης Βίκτορ Γιούστσενκο εναντίον του φιλορώσου Πρωθυπουργού Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Τις εκλογές τελικά κέρδισε ο εκλεκτός της Μόσχας, αλλά μετά από εκτεταμένη βία και νοθεία. Τα επόμενα χρόνια, οι ΗΠΑ έκαναν οργανωμένες προσπάθειες ενίσχυσης της αντιρωσικης αντιπολίτευσης, με αποκορύφωμα την εξέγερση στο Κίεβο και άλλες ουκρανικές πόλεις στις αρχές του 2014 και την προσπάθεια απομάκρυνσης του Γιανουκόβιτς από την εξουσία. Μετά από πολύνεκρες συγκρούσεις, ο φιλορώσος Πρόεδρος εγκατέλειψε νύχτα την εξουσία αλλά η Ρωσία απάντησε με την κατάληψη της Κριμαίας και την οργάνωση της εξέγερσης των ρωσόφωνων Ουκρανών στην Ανατολική Ουκρανία.

Η δραματική αλλαγή καθεστώτος στην Ουκρανία και η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία δηλητηρίασαν ολοκληρωτικά τις σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση, με το καθεστώς Πούτιν να απαντά στις “προκλήσεις” της Δύσης με την οργάνωση και εκτέλεση ενός σχεδίου υβριδικού πολέμου, που περιλάμβανε παρεμβολές σε εκλογικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ, το δημοψήφισμα για το Brexit στη Βρετανία και αλλού. Οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν ήδη απαντήσει με εκτεταμένες οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας και συγκεκριμένων συνεργατών του Πούτιν, ενώ η Μόσχα αποκλείστηκε από τον οργανισμό του G8, ο οποίος πλέον έγινε G7. Εστία έντασης υπήρξαν επίσης τα Δυτικά Βαλκάνια, όπου η Ρωσία έβλεπε είδε πολύ αρνητικά την ένταξη του Μαυροβουνίου στο ΝΑΤΟ, όπως και τις προσπάθειες επίλυσης του ονοματολογικού με τα Σκόπια, και την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ και κυρίως στο ΝΑΤΟ. Ρώσοι διπλωμάτες υπενθύμιζαν ότι στη “συμφωνία των ποσοστών” η (πρώην) Γιουγκοσλαβία ήταν χωρισμένη κατά 50%-50%.

Όλη αυτή όμως η συνεχιζόμενη κρίση φαίνεται πως έχει αρχίσει να κουράζει όλα τα μέρη και πλέον υπάρχουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για να υπάρξει μια καινούργια συνεννόηση ανάμεσα στα δυο μέρη. Ο πλέον ένθερμος υποστηρικτής μιας νέας προσέγγισης είναι ο Πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος έχει συναντηθει επανειλημμένα με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν τους τελευταίους μήνες. Την επαναπροσέγγιση διευκολύνει η προεδρική αλλαγή στην Ουκρανία, με τον νέο Πρόεδρο Βολόντιμιρ Ζελένσκι να είναι ουσιαστικά υπέρ της διευθέτησης της διένεξης για την Ανατολική Ουκρανία και πλέον υπάρχουν ρεαλιστικές ελπίδες ότι στις 9 Δεκεμβρίου στο Παρίσι, όπου και θα συναντηθούν οι Μακρόν, Πούτιν, Ζελένσκι και Μέρκελ, θα μπορέσουν να τεθούν οι βάσεις για την οριστική διευθέτηση του προβλήματος. Όλοι σχεδόν συμφωνούν πως αν επιλυθεί το ουκρανικό ζήτημα, η εξομάλυνση των σχέσεων της Ρωσίας με την Ευρώπη θα καταστεί πολύ πιο εύκολη. Υπάρχουν βέβαια και οι πεσιμιστές που ισχυρίζονται πως ο Πούτιν είναι απολύτως αναξιόπιστος και δεν πρόκειται να τηρήσει καμία συμφωνία. Κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος για τους στόχους και τις βλέψεις του Ρώσου Προέδρου, αλλά στο σημείο που βρίσκονται πλέον οι ευρωρωσικές σχέσεις είναι σχεδόν μονόδρομος να υπάρξει μια σοβαρή προσπάθεια για εξομάλυνση. Θα είναι εξάλλου μια εξέλιξη που συμφέρει όλες τις πλευρές.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στις 22 Νοεμβρίου στην εφημερίδα Φιλελεύθερος

Το κενό ασφάλειας και στρατηγικής της Ευρώπης και η Ελλάδα

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αποφάσισε να σημάνει συναγερμό στην Ευρώπη για το έλλειμμα κοινής ασφάλειας που προκαλεί η αλλαγή της στάσης και της στρατηγικής των Ηνωμένων Πολιτειών ως προς το κοινό δόγμα ασφάλειας μέσω της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Με τη συνέντευξή του στον Economist ο Μακρόν καλεί τους Ευρωπαίους να αντιληφθούν ότι πρέπει να πάρουν στα χέρια τους την ασφάλεια της ηπείρου, καθώς οι ΗΠΑ δεν δείχνουν πλέον διάθεση να τηρήσουν τις δεσμεύσεις του Βορειοατλαντικού Συμφώνου που συγκροτήθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Γάλλος Πρόεδρος ήταν απόλυτα σαφής στη συνέντευξή του, χαρακτηρίζοντας τη Συμμαχία “εγκεφαλικά νεκρή”, υπονοώντας πως η πίστη στην κοινή άμυνα μέσω του ΝΑΤΟ έχει πληγεί ανεπανόρθωτα από τη μονομερή στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και της Τουρκίας, όπως φάνηκε από τις πρόσφατες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Συρία. Φανερά ενοχλημένος ο Μακρόν, αμφισβητεί ακόμη και αν ισχύει το περίφημο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει ότι εάν ένα κράτος-μέλος δεχθεί επίθεση, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη σπεύδουν αμέσως να το βοηθήσουν στρατιωτικά. “Δεν γνωρίζω”, απάντησε κυνικά ο Γάλλος Πρόεδρος, για το τι θα συμβεί ένα ζητηθεί από ένα κράτος-μέλος της Συμμμαχίας η ενεργοποίηση του Άρθρου 5. Και η Συρία είναι απλά μια πτυχή του ελλείμματος κοινής στρατηγικής μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, ενώ το πολύ δύσκολο ζήτημα είναι η αντιμετώπιση της Ρωσίας και της Κίνας. Η απόφαση του Τραμπ να υιοθετήσει μια αμφιλεγόμενη στάση απέναντι στην απειλή που υφίσταται η Ευρώπη από τη Ρωσία, έχει αποσταθεροποιήσει σε μεγάλο βαθμό τυν συναντίληψη ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Παρίσι, το Βερολίνο αλλά και σε πολλές πρωτεύουσες της Ανατολικής Ευρώπης βλέπουν ολοένα και περισσότερο ότι η αμερικανική δέσμευση ασφαλείας προς την Ευρώπη που υπήρχε αδιαμφισβήτητα από το 1943 μέχρι και σήμερα έχει ουσιαστικά κλονισθεί. Το δόγμα Τραμπ σύμφωνα με το οποίο “οι ΗΠΑ δεν θα πολεμούν τους πολέμους άλλων” έχει ανατρέψει ένα status quo ασφαλείας επτά δεκαετιών και αναγκάζει τα ευρωπαϊκά κράτη να επανεκτιμήσουν και τη δική τους στρατηγική.

Ο Γάλλος Πρόεδρος δεν επέλεξε τυχαία την παρούσα συγκυρία για να εξαπολύσει τα πυρά του, καθώς σε τρεις εβδομάδες πραγματοποιείται στο Χέρτφορντσιρ της Βρετανίας η σύνοδος κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και η Γαλλία προφανώς επιδιώκει να αποτελέσει τον καταλύτη των όποιων εξελίξεων και όχι τον απλό θεατή. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ασταθής λόγω της σχεδόν σίγουρης πλέον αποχώρησης της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις αρχές του 2020 και της δεδηλωμένης πρόθεσης του Βρετανού Πρωθυπουργού (και πολύ πιθανού νικητή των επικείμενων βρετανικών εκλογών) Μπόρις Τζόνσον να αποκλίνει από την ΕΕ και να κλείσει μια ευρεία συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Παρίσι έχουν καταλήξει ότι ο Τζόνσον θα είναι νικητής των εκλογών, είτε με αυτοδυναμία, είτε χωρίς, και η Βρετανία θα συνδεθεί σε μεγάλο βαθμό με τις ΗΠΑ.

Στο Βερολίνο πάντως δεν συμμερίζονται την απογοήτευση του Μακρόν για την κατάσταση στο ΝΑΤΟ και η Μέρκελ έσπευσε να δηλώσει πως η Βορειοατλαντική Συμμαχία “είναι προς το συμφέρον μας” και πως είναι “η Συμμαχία ασφαλείας μας”. Είναι προφανές πως η Γερμανία δεν είναι έτοιμη ούτε στρατηγικά ούτε και πρακτικά να διανοηθεί μια αμυντική αυτονόμηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται στη χειρότερη κατάσταση ετοιμότητας εδώ και πολλές δεκαετίες, ενώ η γερμανική κοινή γνώμη δεν είναι έτοιμη να αποδεχθεί ένα νέο αμυντικό καθεστώς για τη χώρα. Η Γαλλία είναι σαφώς πιο έτοιμη , αφού ούτως ή άλλως η σχέση της με το ΝΑΤΟ δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα θερμή και απείχε από τη στρατιωτική δομή της Συμμαχίας επί 43 χρόνια. Επανήλθε μεν το 2009 αλλά η απόφαση του Τραμπ για τη Συρία ξύπνησε στους Γάλλους τους εφιάλτες του 1956 όταν στην κρίση του Σουέζ οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν τη Γαλλία, η οποία υπέστη μια στρατηγική ήττα στην Αίγυπτο.

Η αποσταθεροποίηση του ευρωατλαντικού άξονα φέρνει την Ελλάδα σε μια πολύ αμήχανη θέση, καθώς έχει επενδύσει πολλά στη συμμετοχή στη Συμμαχία, ιδίως μετά τα ατυχή γεγονότα της δεκαετίας του '70, ενώ έχει αναβαθμίσει σε πολύ υψηλό επίπεδο τις αμυντικές της σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα όμως η Ελλάδα έχει πολύ βαθείς και πολύτιμους δεσμούς με τη Γαλλία, η οποία υπήρξε πάντα μια έμπιστη σύμμαχος της Ελλάδας. Οι πρόσφατες πραγματικά ακατανόητες κινήσεις του Αμερικανού Προέδρου στη Συρία και οι ιδιαίτερα στενές σχέσεις του με τον Ερντογάν είναι λογικό να δημιουργούν σοβαρή ανησυχία στην Αθήνα για το βαθμό φερεγγυότητας των αμερικανικών αμυντικών εγγυήσεων. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι δήλωση του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται “7.000 μίλια μακριά” από τη Συρία, άρα πάνω από “6.000 μίλια μακριά” και από την Ελλάδα.

Και είναι ιδιαίτερα αρνητικό το γεγονός ότι η συγκεκριμένη αποσταθεροποίηση λαμβάνει χώρα ενόσω η Τουρκία κλιμακώνει διαρκώς την επιθετικότητά της απέναντι στη χώρα μας και την Κύπρο, ενώ ταυτόχρονα εναγκαλίζεται όλο και περισσότερο τη Ρωσία. Οι εξελίξεις αυτές, αν μη τι άλλο, οφείλουν να μας βάλουν σε πολύ σοβαρές σκέψεις για την εθνική στρατηγικής ασφάλειας στα επόμενα χρόνια.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Φιλελεύθερος στις 8 Νοεμβρίου 2019

Απάτη erga omnes

Επιβεβαιώθηκαν οι φόβοι που υπήρχαν εδώ και ημέρες πως το κείμενο των τροποποιήσεων του σκοπιανού Συντάγματος που θα έφερνε ο Ζόραν Ζάεφ προς ψήφιση θα έκρυβε πολλές παγίδες για την ελληνική πλευρά. Όπως έγραψα την περασμένη Τετάρτη, ο Ζάεφ έκανε το χατήρι των οκτώ αποστατών βουλευτών του VMRO και μαγείρεψε διατυπώσεις που ενισχύουν την έννοια της “μακεδονικής” εθνότητας και “μακεδονικής” γλώσσας και που διατηρούν το δικαίωμα της “Βόρειας Μακεδονίας” να “φροντίζει” τα μέλη του “Μακεδονικού λαού” που ζουν στο εξωτερικό. Για να χρυσωθεί το χάπι, ο Ζάεφ πρόσθεσε τη διατύπωση πως “η Δημοκρατία δεν θα παρεμβαίνει στα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων κρατών και στις εσωτερικές τους υποθέσεις”, με την οποία υποτίθεται ότι απαλείφεται η έννοια του αλυτρωτισμού. Στην πράξη όμως αυτή η διατύπωση δεν αποτρέπει την έγερση μειονοτικών ζητημάτων στο μέλλον.

Το ακόμη πιο προκλητικό είναι ότι η αναθεώρηση τελεί υπό την διαλυτική αίρεση της κύρωσης της Συμφωνίας των Πρεσπών αλλά και της κύρωσης της ένταξης της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ από την ελληνική Βουλή! Όπως αναφέρει το προοίμιο του κειμένου, “οι τροποποιήσεις αυτές … τίθενται σε ισχύ από την ημερομηνία … κύρωσης του Πρωτοκόλλου για ένταξη στο ΝΑΤΟ από την Ελληνική Δημοκρατία”. Στην πράξη δηλαδή καμία από τις αλλαγές στο Σύνταγμα της ΠΓΔΜ δεν θα ισχύει μέχρι να έρθει στην ελληνική Βουλή και να κυρωθεί η πράξη ένταξης της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ. Η ελληνική Βουλή δηλαδή θα πρέπει να κυρώσει την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ ενώ τυπικά το γειτονικό κράτος δεν θα έχει ολοκληρώσει την αναθεώρηση του Συντάγματός του.

Με τις διατυπώσεις αυτές εξασφάλισε την θετική ψήφο και των οκτώ αποστατών βουλευτών του VMRO, αλλά είναι πιθανό να κερδίσει και άλλες, καθώς ακυρώνει το βασικό αφήγημα του VMRO ότι με την αναθεώρηση του Συντάγματος δεν εξασφαλίζεται η “μακεδονική” εθνότητα και γλώσσα, εγκαταλείπονται τα δικαιώματα των απόδημων “Μακεδόνων” και δεν εξασφαλίζεται η ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ.

Με αυτή όμως τη μεθόδευση υπονομεύεται ουσιωδώς το πνεύμα της Συμφωνίας των Πρεσπών και δένεται η Ελλάδα νομικά με έναν ύπουλο τρόπο. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος είναι άριστος νομικός, φαίνεται να κατάλαβε την παγίδα και διέρρευσε μέσω “κύκλων” του επιφυλάξεις για την τροπολογία 36 που αναφέρεται στους απόδημους “Μακεδόνες”. Φαίνεται όμως ότι δεν κατάλαβε ή δεν ενημερώθηκε για την μεταβατικότητα ολόκληρης της αναθεώρησης, διότι είναι σίγουρο ότι θα εξέφραζε σαφείς αντιρρήσεις. Με αυτή όμως τη διατύπωση παγιδεύονται και οι ίδιοι οι Σκοπιανοί διότι όταν και αν έρθει προς κύρωση στην ελληνική Βουλή η πράξη ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, κάτι που δεν προβλέπεται να συμβεί πριν από ένα τουλάχιστον χρόνο, η τότε πλειοψηφία θα μπορεί να αρνηθεί την ένταξη καθώς τα Σκόπια δεν θα έχουν ολοκληρώσει την αναθεώρηση του Συντάγματός τους!

Το λυπηρό της υπόθεσης, αν και πλήρως αναμενόμενο, είναι πως η ελληνική Κυβέρνηση φέρεται να έχει δώσει ήδη τη συγκατάθεσή της στο κείμενο των τροπολογιών του Ζάεφ. Αυτήν τη συμπαιγνία όμως κατά των ελληνικών συμφερόντων πρέπει να την αναδείξει η αντιπολίτευση και να προσπαθήσει να αποτραπεί μια εξέλιξη που θα δένει την Ελλάδα χειροπόδαρα.

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα 'Φιλελεύθερος' στις 5/11/2018

fb

Χοντροκομμένη και άθλια παρέμβαση της Ρωσίας για το δημοψήφισμα στα Σκόπια

Χοντροκομμένη και άθλια παρέμβαση της Ρωσίας για το δημοψήφισμα στα Σκόπια

Με σχόλιο του Υπουργείου Εξωτερικών στη Μόσχα, απειλεί εμμέσως ότι θα μπλοκάρει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ οποιαδήποτε λύση δεν θα έχει "την έγκριση των λαών και των δυο χωρών χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις".

Μπλέξαμε.

Εδώ το σχόλιο του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας σε ελληνική μετάφραση:

Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Δημοκρατία της Μακεδονίας διενήργησε δημοψήφισμα για τη συμφωνία των Πρεσπών, η οποία προβλέπει την αλλαγή του ονόματος της χώρας σε Βόρεια Μακεδονία. Η συμμετοχή που ανήλθε σε 36,8% σημαίνει ότι το δημοψήφισμα δεν μπορεί να αναγνωριστεί ως έγκυρο (η συμμετοχή θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον 50%). Το αποτέλεσμα δείχνει σαφώς ότι οι Μακεδόνες ψηφοφόροι επέλεξαν να μποϊκοτάρουν τις λύσεις που επιβλήθηκαν εξωτερικά στα Σκόπια και την Αθήνα, καθώς οι πολιτικοί ηγέτες από τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ συμμετείχαν άμεσα σε αυτήν την μεγάλης κλίμακας προπαγανδιστική εκστρατεία, παρεμβαίνοντας ανοικτά στις εσωτερικές υποθέσεις αυτού του βαλκανικού κράτους.Παρά το γεγονός ότι τα δύο τρίτα του πληθυσμού της πΓΔΜ δεν ψήφισαν υπέρ της συμφωνίας των Πρεσπών, το αποτελέσμα της ψηφοφορίας αναγνωρίστηκε αμέσως από τους ηγέτες της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και την Ουάσινγκτον. Η επιθυμία να διασφαλιστεί και να επιταχυνθεί η ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ παρά τη βούληση του λαού της Μακεδονίας είναι εμφανής.Η βασική μας θέση παραμένει η ίδια: μια μακροπρόθεσμη λύση μπορεί να συμφωνηθεί μόνο από τα δύο μέρη μόνα τους, χωρίς εξωτερική παρέμβαση, και μόνο στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου νόμου και με ευρεία λαϊκή υποστήριξη. Η συμφωνία των Πρεσπών σαφώς δεν πληροί αυτά τα κριτήρια. Είναι μη συμβατή με το διεθνές δίκαιο και το Σύνταγμα της Μακεδονίας, το οποίο τονίστηκε επανειλημμένα από τον πρόεδρο της πΓΔΜ Γκιόργκε Ιβάνωφ, μεταξύ άλλων από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.Ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Ρωσία παρακολουθεί στενά την εξέλιξη αυτής της κατάστασης. Πορευόμαστε με κριτήριο το ότι σύμφωνα με την παράγραφο 3 του ψηφίσματος 845 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τα αποτελέσματα των συνομιλιών μεταξύ Σκοπίων και Αθήνας θα εξεταστούν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Οι διαδικασίες και το χρονοδιάγραμμα για τη συμφωνία Τσίπρα-Ζάεφ

Επειδή παρατηρώ ότι επικρατεί κάποια ασάφεια, ας αποσαφηνίσουμε τις διαδικασίες και το χρονοδιάγραμμα που αφορούν στην εφαρμογή της συμφωνίας Τσίπρα-Ζάεφ:

1. Στην ΠΓΔΜ διεξάγεται δημοψήφισμα στις 30/9. Το αποτέλεσμα ΔΕΝ αφορά την Ελλάδα, παρά μόνον την ΠΓΔΜ.
Αν νικήσει το Ναι με συμμετοχή άνω του 50% ο Ζάεφ μπορεί να ισχυριστεί ότι ο λαός των Σκοπίων εγκρίνει τη συμφωνία. Το δημοψήφισμα όμως ΔΕΝ είναι δεσμευτικό αλλά "συμβουλευτικό".
Αν νικήσει το Όχι, η συμφωνία ακυρώνεται και ο Ζάεφ έχει πει ότι θα παραιτηθεί.

2. Αν νικήσει το Ναι, η κυβέρνηση του Ζάεφ θα προωθήσει εντός του Οκτωβρίου τη συνταγματική αναθεώρηση για να γίνει πράξη το erga omnes. Για να εγκριθεί η αναθεώρηση απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων των εδρών, ήτοι 80 ψήφοι. Η κυβέρνηση Ζάεφ ελέγχει 69 βουλευτές, άρα χρειάζεται 11 ψήφους από την αντιπολίτευση, κάτι που είναι εξαιρετικά δύσκολο διότι το VMRO έχει κάνει μήνυση για εσχάτη προδοσία στους Ζάεφ, Δημητρόφ για τη συμφωνία και θα είναι τεράστια κωλοτούμπα αν συναινέσουν σε αλλαγή του Συντάγματος. Κάποιοι λένε ότι θα δουλέψουν βαλιτσάκια με λεφτά. Ίσως να γίνει τέτοια προσπάθεια, αλλά θεωρώ ότι είναι σχεδόν αδύνατον να χρηματιστούν 11 βουλευτές.
Η αναθεώρηση πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου ή το πολύ αρχές Ιανουαρίου, οπότε αναβολή/καθυστέρηση κλπ δεν προβλέπεται.

3. Εάν η αναθεώρηση του Σκοπιανού Συντάγματος δεν προχωρήσει, η συμφωνία Τσίπρα-Ζάεφ θα είναι άκυρη και ως μη γενόμενη.

4. Εάν η αναθεώρηση εγκριθεί, η συμφωνία πρέπει να εισαχθεί "άμεσα" στην ελληνική Βουλή για κύρωση. Το "άμεσα" βέβαια είναι μια κάπως σχετική έννοια. Μπορεί να επικαλεστεί η ελληνική κυβέρνηση διάφορες μπαρούφες και να καθυστερήσει την κύρωση μέχρι το πολύ τον Μάιο.

5. Άρα περίπτωση να κληθεί να κυρώσει τη συμφωνία (αν ολοκληρωθούν όλες οι διαδικασίες στην ΠΓΔΜ) η ελληνική Βουλή με Κυβέρνηση ΝΔ ή ΝΔ+ υφίσταται μόνο αν γίνουν εκλογές πριν από τον Μάιο.